ÖZÜMLEME
Bitki içerisine giren bir besin maddesinin, bitki vücudunda, bitkiye faydalı bir şekle sokulmasına verilen ad. Özümleme olayları içerisinde en önemlisi havadan alınan C02 nin özümlemesidir. Çünkü yeşil bitkiler, güneş ışığından faydalanarak, karbon dioksit C02 maddesini, yeryüzündeki hayatın devamı için gerekli glikoz ve nişasta şekline sokmuş olmakla kalmaz, aynı zamanda bu iş sonunda yapmış oldukları sentez sonucunda, kozmik enerjiyi, kimyasal enerji halinde depo etmiş olur. Bitki, karbonhidratlar şeklinde depo edilmiş olan bu enerjiden, gereğinde bunları yakmak suretiyle kendi vücudundaki canlılık olaylarını ve öbür maddelerin özümlemesini sağlar.
Böylece, yeşil bitkiler yalnız yeşil bitkilerde klorofil vardır. Klorofil, özümlemede ışık ve ısı kadar önemli bir faktördür ve bir katalizör olarak iş görür, güneş ışığında, kökleriyle topraktan aldıkları su ve madensel bileşiklerle, havadan alınan karbon dioksitten glikoz ya da nişasta yaparlar. Bu olayda Karbon bağlanır, oksijen dışarı çıkar. Bu bakımdan, özümleme solunumun tersi bir olay görünüşündedir: Karbon dioksit alınır ve oksijen verilir. Elde edilen glikoz, proteinli ve yağlı besinlerin; meydana gelmesinde ham madde olarak kullanılır.
Çeşitli şekillerde özümlenip meydana gelen maddeler nişasta gibi ya katı veya yağlar, insalün gibi hücreden hücreye geçemeyecek kadar büyük moleküllü olduklarından, suda eritilmeleri ve küçük moleküllü bileşiklere parçalanmaları lâzımdır. Bitki, bu parçalanmayı kendi vücudunda meydana getirdiği ve parçalanacak maddelere göre çeşitleri değişen anzim enzyme = ferment ler yardımıyla yapar. Nitekim diyastaz diastase = amylase adındaki ferment, nişasta su vermek suretiyle dıştan içe doğru tesir ederek, onu küçük parçalara ayırır nişastanın corrode olması. Sonra bileşiği değişen bu parçalar da tamamen erir. Erimiş maddenin terkibi malt şekeri olmuştur. Malt şekeri de maltaz maltase adındaki ferment ile glikoz haline geçer. Glikoz da, suda erimiş bir halde hücreden hücreye kolayca geçer. Yağları lipaz lipase fermenti, yağ asitleriyle gliserine ayırır. Yumurta akı maddelerini protein leri ise evvelâ pepsin pepsinne fermenti, peptonlara kadar, peptonları da erepsin erepsine fermenti, amino asitlerine kadar parçalar. Veyahut da tripsin trypsine fermenti, yumurta akını, doğrudan doğruya amino asitlerine kadar parçalar. Amino asitlerini de dezamidaz desamidase fermenti, amonyağa kadar parçalar, işte yumurta akı maddeleri, böyle birçok ferment protease lerin tesiri ile derece derece, en son mertebesine kadar parçalanarak, bitki içerisinde ihtiyaç görülen yerlere gönderilir veya depo edilir. Bu esnada, yolda başka maddelere de değiştirilebilirler. Bitkinin tomurcuk, tohum, sürgün uçları gibi en ziyade büyüme olan yerlerinde fermentler bilhassa çok bulunur. |
